dinsdag 31 oktober 2017

Spiel 2017: vier dagen spellenfeest (Dagmar)

Ik ben dit jaar voor het eerst vier dagen naar Spiel geweest. Ik heb het echt ontzettend naar mijn zin gehad. Ik heb zo ontzettend veel gezien, gespeeld, gekocht en gedaan dat het niet in één blog past. In dit blog ga ik daarom vooral in op hoe ik deze vier dagen heb beleefd en de komende dagen zal ik nog aparte blogjes schrijven met korte impressies van de spellen die ik heb gespeeld.

Op donderdagochtend stond mijn wekker op 5 uur, maar ik was ruim voor de wekker wakker (dit is geen pluspunt wat mij betreft). Om kwart voor 5 stond ik dus op en om half 6 stapte ik in de auto om naar Anton toe te rijden. Daar was ik iets na zessen en snel laadde ik mijn bagage (ik ben niet van de travel light department) in zijn auto en vertrokken we naar Essen. De rit ging heerlijk vlot. Alleen in Essen hebben we iets van file gehad, maar verder reed alles eigenlijk netjes door. We kwamen iets na 9 uur dan ook al aan bij het beursgebouw en tot onze grote opluchting konden we daardoor gewoon in P9 parkeren. Door de overige dagen ook zeer ruim op tijd te vertrekken hebben we alle vier de dagen in P9 gestaan en hebben we geen een keer hoeven uitwijken naar de gevreesde P10. Al hoorde ik dit keer wel (tip voor de volgende keer) dat je op P10 (mocht je daar onverhoopt toch terecht komen) ook al vast de kaartjes voor de beurs kan kopen zodat je bij de beurs tenminste meteen kan doorlopen.

Wij waren duidelijk niet de enigen die extra vroeg waren opgestaan om op tijd bij de beurs aan te komen. Alle dagen stonden er ruim voor openingstijd al enorme massa’s mensen voor de deuren te dringen. De deuren gingen iedere dag dan ook ruim voor 10 uur open omdat het vermoedelijk anders niet meer verantwoord was om zo veel mensen te laten dringen voor de ingang. Het was op alle dagen druk, maar de zaterdag was wel het ergst en de zondag relatief het rustigst. Dat je de beurs op mocht, wilde echter niet zeggen dat de beurs ook geopend was. Volgens de officiële regels mogen de activiteiten namelijk pas om 10 uur beginnen. Niet iedereen hield zich er aan, maar sommige standhouders begonnen echt pas met de uitleg van de spellen om stipt 10 uur en tot die tijd lieten ze de mensen die een plekje hadden bemachtigd rustig zitten wachten. Anton en ik maakten dit op zaterdagmorgen mee in de stand van Eggert spiele waar we een plekje bij Reworld hadden bemachtigd. De uitlegger wilde nog net helpen met het spel van te voren klaar leggen, maar de uitleg startte pas om 10 uur.

Ik heb dit jaar niets dan lof voor de uitleggers die ik getroffen heb. Het is echt heel vervelend als je op een spellenbeurs eindelijk een plekje hebt gevonden bij een spel dat je graag wil doen en je vervolgens een uitlegger treft die niet kan uitleggen of die de regels zelf niet goed genoeg kent. Dit heb ik in het verleden meerdere malen meegemaakt, maar dit jaar troffen we alleen top-uitleggers. Dat is een prestatie, want ga er maar aan staan om op zo’n drukke beurs met veel geluid een spel soepel uit te leggen. Het leek ook of er meer uitleggers waren waardoor de uitleggers ook nadat ze een spel uit hadden gelegd nog bij de tafels konden blijven om eventuele vragen snel te beantwoorden of om even wat extra hulp te geven om het spel op gang  te brengen. Veel van deze uitleggers waren ook heel prettig gezelschap die tijdens het spelen tijd hadden voor een grapje of een leuk gesprek. Als ik een prijs zou mogen geven voor leukste uitlegger dan zou die gaan naar de dame van Taiwan Boardgame design dat ons Medical Frontier heeft uitgelegd. Zij had duidelijk de grootste lol om dit spel uit te leggen en maakte heel veel grapjes en moest daar vervolgens zelf weer heel smakelijk om lachen. Een van de dingen die ik leuk vind aan spellen doen is het contact dat je maakt met andere mensen en zij excelleerde op dit gebied. Het is jammer dat we haar niet in een doosje konden doen en mee naar huis nemen.

Maar niet alleen de uitlegers waren prettig gezelschap, ook de andere onbekenden waar ik mee gespeeld heb waren zonder uitzondering leuke, vriendelijke mensen waar het prettig spelen mee was. Vorige jaren waren we met een groepje van 3 of 4 op de beurs en dan is een spellentafel vaak al gevuld. Nu was ik meestal met alleen Anton op stap en een dagdeel zelfs in mijn eentje en dan deel je veel vaker een spellentafel. Ik heb met mensen uit heel veel verschillende landen gespeeld (ik herinner me in ieder geval Nederlanders, Belgen, Duitsers, Amerikanen, Zweden, Noren en Zwitsers) en dit leverde leuke regelmatig leuke gesprekken op. Alle bezoekers van Spiel zijn immers net zo gek op spellen als ik ben en dus heb je aan tafel meteen een onderwerp over te praten. Spielgangers hebben genoeg te vertellen als je vraagt wat ze op de beurs al gespeeld hebben en wat ze de leukste ontdekkingen op de beurs vonden. Mijn leukste ontmoeting was met drie Belgische mannen die met hun my little pony knuffels onder de arm over de beurs liepen. Naast spellenliefhebbers waren dit namelijk hardcore bronies (of te wel fans van my little pony). Ik vind het echt super cool dat op Spiel ook mensen met dit soort bijzondere hobby’s gewoon lekker hun ding kunnen doen en dat niemand ze daar negatief om bejegend. Zolang je zin hebt om met dobbelstenen te gooien, hout voor schapen te ruilen of blokjes over een bord te duwen, kan je altijd aanschuiven als er een plekje is.

Als je het over mensen met bijzondere hobby’s hebt op Spiel dan kom je automatisch terecht bij de mensen die geheel verkleed naar de beurs komen. De meeste bezoekers lopen in hun dagelijkse kloffie, maar sommige spellenliefhebbers komen vooral voor de stands waar je kleding en atributen kan kopen voor de life role playing games die ze spelen. Ik heb weer de meest prachtige kostuums voorbij zien komen. Deze mensen vinden het meestal ook niet erg om op de foto te gaan (zeker als je het even vraagt). En velen van hen nemen dan zelfs een speciale houding aan om extra goed voor de dag te komen. Dat is in dit selfie-tijdperk misschien niet heel verbazingwekkend, maar ik moest er toch een beetje om lachen. Richt je camera of smartphone op een prachtig verkleed iemand en hop, ze springen zo in hun foto-pose alsof ze in de clip van Madonna’s Strike a Pose figureren. De meeste mensen die zich verkleden gaan als figuur uit een fantasy-wereld, maar tot mijn verbazing liep er ook iemand rond in een (modern) soldatenpak. Dat vond ik persoonlijk wel een verwarrende outfit in deze tijden waarin nare types graag aanslagen plegen op plekken waar grote groepen mensen samen komen (en laten we wel wezen, Spiel is wel een plek waar veel mensen dicht bij elkaar zijn).

Behalve bijzondere bezoekers lopen er natuurlijk ook flink wat auteurs op Spiel Rond. Veel uitgevers organiseren wel een signeer-uurtje (of twee) waar je een handtekening kan scoren op de nieuwste spellen. Ik ben hier nooit zo mee bezig op Spiel omdat ik het veel leuker vind om gewoon een beetje rond te lopen en te kijken wat de dag me brengt. Maar ik heb mijn ogen natuurlijk wel open. Toen ik de stand van Terraforming Mars zag ben ik gaan vragen of de auteur er ook was (Jacob Fryxelius). Ik had geluk, hij was op dat moment in de stand en ik heb even met een praatje met hem gemaakt en ben met hem op de foto geweest.

Dit jaar is weer (net als volgens mij ongeveer ieder jaar) het bezoekersrecord gebroken. Het was dan ook goed druk op de beurs. Voor mijn gevoel was het op zaterdag het drukst en op zondag het rustigst. In de hallen 1, 2 en 3 was het eigenlijk altijd het drukst, maar in de hallen 6, 7 en 8 was het een stuk rustiger. Zelfs op zaterdag was het daar nog behoorlijk leefbaar. Het viel me alles mee hoe goed het lukte om plekjes te vinden bij de spellen waar ik in geïnteresseerd was. Natuurlijk heb ik niet alles kunnen spelen (al was het maar omdat mijn lijst veel te lang was), maar ik heb wel heel veel spellen die me interessant leken kunnen proberen. Dat was een kwestie van geluk in combinatie met soms gewoon even wachten op een plekje.

Ik heb uiteindelijk 20 spellen gedaan in de vier dagen dat ik in Essen was. De meeste speelde ik op de beurs, maar ook ’s avonds in het Natuurvriendenhuis kwam er soms nog een spelletje op tafel. Van de spellen die ik gedaan heb springen er twee boven uit. Allereerst bleek het mogelijk om de nieuwe Pandemie variant die zich afspeelt in Nederland (Rising Tide) al te spelen. Het spel werd nog niet verkocht, maar er waren een paar tafels waar je dit spel al kon proberen. Ik zal er later meer over vertellen, maar kan alvast verklappen dat het een degelijk Pandemie-spel is dat ik weer met veel plezier heb gespeeld. 

Het tweede spel dat me verraste was Wild West Shepherds in de Taiwan Boardgame Design stand. Anton en ik hadden al twee spellen in deze stand gedaan en wilden net weglopen toen er een tafel vrij kwam en de uitlegger ons uitnodigde om dit spel ook nog te proberen. Ik had niets over dit spel gehoord, de looks spraken me op het eerste gezicht niet echt aan en het thema (Wild West) ook niet. Maar de uitlegger vroeg het zo vriendelijk dat we het toch deden. Vervolgens liepen ook nog spellenvrienden langs (Sandra, Enrico en Rob) die aanschoven waardoor het een kleine reünie werd. Als je niet veel verwacht is er veel ruimte om positief verrast te worden en dat deed dit kaartspelletje (een soort combinatie tussen Hick Hack im Gackelwack met de geheime rollen van Weerwolven of Machiavelli). Om een lang verhaal kort te maken: van de 5 spelers hebben aan het eind van het potje 3 dit spel gekocht.

Zoals gezegd was ik dit jaar vooral met Anton op stap. Hij wilde graag vier dagen gaan en dat wilde ik ook wel eens proberen. Peter Hein wilde geen vier dagen en kon vanwege werkverplichtingen geen vrij nemen op donderdag en vrijdag. Hij kwam daarom samen met Wendy en hun kinderen op vrijdagavond naar Essen. Roger en Frank waren er dan juist weer op donderdag en vrijdag. We sliepen allemaal in het Natuurvriendenhuis, maar op de beurs trokken we dus in wisselende coalities met elkaar op omdat je niet met een te grote groep op stap moet gaan. Op vrijdag had Anton bovendien afgesproken om met twee collega’s een dag over de beurs te lopen en was ik dus all by myself. Dat vond ik best spannend, maar ook wel leuk. Ik was heel benieuwd hoe het zou zijn om in mijn eentje op Spiel te zijn. En dat ging tot mijn verbazing verrassend goed. In je eentje maak je nog makkelijker contact met andere bezoekers. Ik heb bijvoorbeeld tijdens mijn lunchpauze een heel leuk gesprek gehad met een Noorse bezoeker waar ik naast zat. Ik heb bovendien ook nog  gewoon een paar spellen kunnen doen. En in je eentje kan je echt helemaal zelf bepalen waar je gaat kijken en hoe lang je dat doet. Dat is ook best lekker. Ook is het makkelijker om in je eentje door de mensenmassa’s te lopen dan als je met een groepje bent omdat je dan continue bezig bent om elkaar in de gaten te houden zodat je elkaar niet kwijt raakt. Maar hoe geslaagd dit experiment ook was, het is wel gezelliger om met vrienden te gaan. In de loop van de vrijdag heb ik me daarom dan ook weer gezellig aangesloten bij Frank en Roger.

Natuurlijk kon je behalve spellen spelen ook heel veel spellen kopen op Spiel. Wat opviel was dat veel van de nieuwe spellen stevig aan de prijs zijn. Voor een groot bordspel betaalde je minimaal 40 euro, maar regelmatig werd er ook veel meer gevraagd. Voor sommige kleine kaartspelletjes werd al 15 a 20 euro gevraagd. Je hoeft er niet meer op te rekenen dat nieuwe spellen tegen een zacht beursprijsje worden aangeboden. Veel spellen kan je waarschijnlijk binnenkort goedkoper online of in je plaatselijke spellenwinkel kopen. Voor een deel komt dit doordat er nu ook veel kleine uitgevers op Spiel staan die nou eenmaal kleinere oplagen laten produceren en dus een hogere kostprijs hebben doordat ze geen schaalvoordelen hebben maar wel extra kosten moeten maken om met hun spellen naar Spiel te komen (niet alleen transportkosten, maar ook de kosten van de huur van de stand en de kosten voor het verblijf in Duitsland moeten terugverdiend worden).  Ik las op het forum van bordspelmania ook dat de prijzen om spellen te maken in China flink aan het stijgen zijn, onder andere door stijgende kartonprijzen. En een andere reden dat spellen steeds duurder worden is simpelweg dat mensen bereid zijn om de hogere prijzen te betalen en uitgevers het dus gewoon vragen. Zeker als een spel van te voren al veel positieve buzz heeft en er maar weinig van zijn geproduceerd, dan kan een uitgever veilig de hoofdprijs vragen.

Er waren nog wel her en der wat oudere spellen tegen gereduceerde tarieven te vinden, maar omdat ik daar zelf niet heel erg in geïnteresseerd was, heb ik daar niet heel goed op gelet. Ik had het idee dat het aanbod aan oude spellen tegen dumpprijzen wel echt minder was dan het wel eens is geweest. Ik herinner me van mijn eerste keer Spiel (in 2001) nog dat er stapels mooie, goede, grote spellen te koop waren voor 10 euro. Die tijd is echt voorbij.

Ondanks de hoge prijzen heb ik desondanks natuurlijk toch een flinke stapel nieuwe spellen op Spiel gekocht. Ik ben met 12 nieuwe spellen/uitbreidingen (en een paar promo’s) thuisgekomen en persoonlijk vind ik dat nog best meevallen (dat zijn maar 3 aankopen per dag).

Ik was vooral heel erg blij dat het gelukt is om Pandemic Legacy Season 2 in het Engels te kopen. Tot mijn verbazing waren er namelijk nauwelijks Engelse exemplaren van dit spel op de beurs te vinden. In voorgaande jaren had Z-man een eigen stand op de beurs en hadden ze een ruime voorraad van hun spellen. Z-man is alleen eind vorig jaar overgenomen door Asmodee en nu één van de vele merken die onder dit conglomeraat valt. De spellen van Z-man hadden dit jaar dan ook geen eigen stand meer op Spiel en dit is de verkrijgbaarheid van deze spellen niet ten goede gekomen tot mijn grote spijt. Tegen de tijd dat ik op donderdag bij de Asmodee-winkel was aangekomen waren ze daar al door de Engelse dozen van Pandemic Legacy Season 2 heen. Twee jaar geleden toen Season 1 uitkwam, waren er hele stapels met dit spel geweest en daarom had ik dit jaar niet heel veel haast gemaakt om een exemplaar te bemachtigen (ergens op de eerste dag moest goed genoeg zijn). In de stand gaven ze aan nog een beperkt aantal nieuwe exemplaren op vrijdag te verwachten. Op vrijdagmorgen ben ik dus echt first thing naar de Asmodee-stand gegaan. Ik was daar voor 10 uur en heb het laatste exemplaar dat ze op dat moment hadden gekocht. Ik ben op zondag nog een Engels exemplaar tegengekomen bij een verkoopstand, maar daar vroegen ze toen ook meteen een extra hoge prijs voor. Er waren overigens wel grote stapels Duitse versies van Pandemic Legacy Season 2 te krijgen en ik had ook moeiteloos een Frans exemplaar kunnen kopen. Ik heb gehoord dat Adriaensen Nederlandse versies verkocht (tegen een hele mooie prijs).

Op zondag zijn Anton en ik uiteindelijk nog een half dagje naar de beurs geweest. Spiel is fantastisch, maar ook wel erg vermoeiend. We wilden daarom graag een beetje op tijd richting huis vertrekken zodat we met licht konden rijden en voor het eten thuis zouden zijn. Onze conclusie was dat zelfs vier dagen niet genoeg is om alles te zien en beleven wat er op Spiel te doen is. Er zijn echt stukken van de zaal waar ik niet geweest ben en er waren nog tientallen spellen die ik met plezier had willen proberen, als ik daar de tijd voor had gehad. Maar misschien moet ik dankbaar zijn dat de beurs niet nog een dag langer duurde, want het was nu al vermoeiend genoeg. Maar hoe moe ik ook ben, het was het dubbel en dwars waard. Volgend jaar wil ik wel weer vier dagen gaan. Maar voor het zo ver is ga ik me eerst maar een storten op al mijn nieuwe aankopen en de aankopen van mijn spellenvrienden.

zondag 22 oktober 2017

Pandemic Legacy Season 2 : een eerste blik op de regels

Ik moet nog een paar dagen geduld hebben voordat ik op Spiel Pandemic Legacy Season 2 in mijn trolley kan stoppen. Pandemic Legacy Season 1  is met grote afstand het beste spel dat ik ooit gespeeld heb (lees hier de recensie als je het spel niet kent). Ik kan dan ook niet wachten tot ik samen met hetzelfde groepje als waar ik Season 1 mee verslonden heb verder kan gaan spelen met Season 2. Ik heb elke snipper informatie die er over Season 2 beschikbaar kwam dan ook van alle kanten bestudeerd, maar het beeld dat ik van Season 2 had bleef natuurlijk beperkt. Afgelopen week is een groot deel van mijn informatie-gat opgevuld doordat de spelregels nu online staan (zie hier). Ik heb ze natuurlijk meteen geprint en inmiddels gelezen. Ik zal in dit blog kort de hoofdlijnen uit de spelregels beschrijven (lees vooral de regels zelf als je alle details wilt weten).  Natuurlijk is het een Legacy-spel en is dus één ding zeker: er gaat van alles en nog wat veranderen (er zit niet voor niets een heel dik Legacy-deck bij het spel), maar we weten nu in ieder geval waar we beginnen.

Voor spoilers hoef je niet bang te zijn. Ik heb niet meer informatie dan de online gepubliceerde spelregels. Ik heb het spel nog niet in huis, het nog niet gespeeld en heb dus geen idee wat er gaat gebeuren als je eenmaal begint te spelen. Alles wat ik je vertel kan je dus zelf ook weten door de spelregels te lezen. Maar als je zelfs daar niets over wilt weten tot je het spel zelf in huis hebt, dan is dit een goed moment om te stoppen met lezen.

Pandemic Legacy Season 2 begint 71  jaar nadat Season 1  eindigde (je kan rustig verder lezen als je Season 1 nog niet gespeeld heb, ik ga niets verklappen). De mensheid had het toen zwaar te verduren en sindsdien is het van kwaad tot erger gegaan. Kleine groepjes mensen zijn op zee op drijvende havens gaan wonen om te voorkomen dat ze besmet zouden worden met een verschrikkelijke virus dat nog over de aarde rondwaart. Vanaf deze drijvende havens proberen ze de mensen op de vaste wal te voorzien van voedsel en medicijnen (voorraden). De wereld is steeds kleiner geworden en met de verder weg gelegen steden is inmiddels al het contact verbroken. Alsof dit nog niet verontrustend genoeg is zijn nu ook de leiders van de havens verdwenen, samen met alle soldaten. De bewoners van de drijvende havens vallen daardoor continu ten prooi aan rondtrekkende, rovende bendes die zich The Hollow Men noemen. Er zit niets anders op, een paar mensen moeten in actie komen, ook al hebben ze geen idee hoe. En inderdaad, jij bent een van deze mensen als je Pandemic Legacy Season 2 op tafel zet.

Het bord van Pandemic Legacy Season 2 ziet er heel anders uit dan dat van Season 1 of de andere Pandemie-varianten. Je ziet een stuk van de Atlantische Oceaan met de randen van delen van het oosten van Noord Amerika en Zuid Amerika en de westelijke randen van Europa en Afrika. Naast een aantal steden staan er ook 3 drijvende havens op het bord (deze havens mag je zelf een naam geven die je met een pen op het bord schrijft). Aan het begin van het spel worden er wat voorraden over de verschillende steden verdeeld en daarnaast worden zoals gebruikelijk de player-decks en infectie-decks klaargelegd. Net als in Season 1 schud je door het player-deck ook een aantal Event kaarten (en Epidemics kaarten). Wat opvallend is, is dat er twee soorten Event-kaarten zijn. Er zijn Rationed Events en Unrationed Events. Hoe beter je het doet, hoe minder Rationed Events je mag gebruiken, maar de Unrationed Events (die je aan het begin van het spel nog niet hebt) stop je allemaal in het deck.

Aan het begin van je eerste potje ga je vervolgens eerst een karakter creëren waar je mee gaat spelen. Je neemt een leeg paspoortje en daar plak je een sticker met een foto van jouw karakter op, je plakt er een sticker met een beroep (en dus speciale eigenschap) op en ten slotte geef je je karakter een naam, woonplaats (een haven) en een leeftijd. Mijn groepje heeft in Season 1 heel veel lol gehad met het bedenken van de namen van de karakters dus ik vind het super leuk dat dit element weer terug is gekomen.

En dan kan je aan de slag. De vraag is alleen waarmee. En dat weet ik dus ook nog niet precies. Pandemic Legacy Season 2 bestaat net als Season 1 uit 12 verschillende scenario’s (vernoemd naar de maanden van een jaar) en een proloog (introductie-scenario zonder legacy-elementen waarin je even kan oefenen met de spelregels). In ieder spel moet je een aantal doelen (objectives) zien te behalen. Er zijn verplichte (mandatory) doelen en keuze-doelen. De doelen komen vast tijdens het spelen tevoorschijn uit het Legacy-deck en ik weet dus niet wat er op zal staan. In de spelregels staat een Mandatory Objective kaart afgedrukt waarop staat dat je drie nieuwe “supply centers” (daarover zo meer) moet bouwen. Dit is vast een kaart die je al heel snel tegenkomt in het spel (anders stond hij niet in de spelregels). Als je een scenario de eerste keer wint, dan ga je de keer daarna door met het volgende scenario. Als je een scenario verliest dan heb je één herkansing. Als je dan nog een keer verliest, dan mag je desondanks toch door naar de volgende maand (de geschiedenis wacht niet op jou per slot van rekening).

Het spel verloopt vervolgens grotendeels volgens het standaard Pandemic-sjabloon. Tijdens je beurt voer je namelijk achtereenvolgens vier acties uit, trek je vervolgens twee kaarten van het player-deck en voer je daarna een infectie-fase uit. Aan het begin van een beurt komt er alleen nog bij dat je moet controleren of je niet in een stad staat waar mensen ziek zijn geworden. 

Als dat het geval is, dan loop je namelijk een wond op. Voor de wonden hebben de makers iets origineels bedacht. Onderaan ieder paspoortje staan 7 zilveren vakjes waarvan je het zilveren laagje kan wegkrassen. Iedere keer als je een wond oploopt, dan moet je het volgende vakje wegkrassen. Als je geluk hebt staat er niets onder zo’n vakje en kom je dus met de schrik vrij. Maar het kan ook zijn dat je een scar-sticker uit moet zoeken en in je paspoort moet plakken. Op iedere scar-sticker staat een bijzondere (vervelende) eigenschap waar je iedere keer dat je met dit karakter speelt last van zult hebben. En als je echt pech hebt, dan kan het dus zelfs zijn dat je karakter dood blijkt te zijn. Ik vermoed dat dit niet standaard pas bij het laatste vakje voor zal komen. Dit zal er dus misschien wel voor zorgen dat je noodgedwongen regelmatig van karakter moet wisselen. In Season 1 heeft mijn groepje dit nauwelijks gedaan omdat we erg gehecht waren aan onze karakters. Dat had ook zijn charmes, maar misschien is het ook wel echt leuk als je af en toe verplicht met een helemaal nieuw karakter moet beginnen.

Er zijn natuurlijk verschillende acties waar je uit mag kiezen. Allereerst zijn er verschillende soorten acties waarmee je je over het bord kan bewegen (over land of via de zee, maar niet via de lucht). Ook mag je weer kennis delen (kaart doorgeven of ontvangen van de stad waar je in staat). En je mag een voorraadcentrum (supply center) bouwen door vijf kaarten in dezelfde kleur af te geven. Daarnaast zijn er verschillende acties waarmee je voorraden produceert en bezorgt. Er zijn twee manieren om voorraden te produceren. Op de langzame manier maak je één eenheid voorraad. Maar je kan ook gebruik maken van een kaart uit het player-deck waarmee je in een klap veel meer voorraden kan maken (dan moet je die kaart natuurlijk wel hebben). Zo’n kaart kan je op twee manieren gebruiken: je kan kiezen voor de actie lokaal produceren of de actie systeem-wijd produceren. In het tweede geval maak je het meest, maar dan moet je wel een van de drie vakjes die op deze kaart staat wegstrepen. Als je het derde vakje wegstreept, moet je de hele kaart vernietigen. Dat lijkt me iets om heel voorzichtig en zuinig mee om te gaan want vernietigen in een Legacy-spel betekent echt vernietigen (kapot scheuren) en die kaart ben je vanaf dan dus voorgoed kwijt.

Naast de verschillende acties waarvoor je één van je vier acties per beurt moet gebruiken, introduceert Season 2 ook twee gratis acties die je onbeperkt mag uitvoeren. Met de eerste actie mag je voorraden oprapen van de stad waar je bent en ze op je eigen karakterkaart leggen. Deze grondstoffen kan je dan later op een andere plek bezorgen (dat kost dan helaas weer wel een actie). De tweede gratis actie is dat je zo veel voorraden mag geven of krijgen van een andere speler die op dezelfde locatie is als jij bent.

De laatste (niet gratis) actie die je kan uitvoeren (maar niet in de proloog) is de Recon-actie waarbij je de wereld gaat ontdekken. Ik gok dat Recon de afkorting is van Reconnect (opnieuw aansluiten), maar het zou ook voor Reconnaissance (verkenning) of Reconcile (verzoenen) kunnen slaan. Wie het weet mag het zeggen. Tijdens deze actie verken je onbekende gebieden en probeer je zo te ontdekken wat er is gebeurt en hoe deze nieuwe gebieden je kunnen helpen bij het bereiken van je doelen. Dit klinkt alsof het verhalende deel voor een belangrijk deel gestuurd gaat worden door dit (her)ontdekken van de wereld. Je kan de Recon-actie alleen op bepaalde plaatsen op het bord uitvoeren. Op deze plaatsen staat een vakje waarop staat welke combinatie van kaarten je moet inleveren en of er een supply-center moet zijn in de plaats waar je de actie uitvoert. Als je een Recon-actie (succesvol) uitvoert dan mag je daarna één van de acht zwarte doosjes (ze zijn er weer!!!!) die we nog kennen uit Season 1 open maken. Ik ben reuze benieuwd wat er nu weer in deze doosjes zal zitten!

Maar nadat je zelf aan zet bent geweest, is natuurlijk het tijd voor het spel om zijn ellende over je heen te storten. Dit keer moet je alleen geen ziekte-blokjes leggen in de steden van de kaarten die je trekt in de infectie-fase, maar moet je voorraad-blokjes weghalen uit deze steden. En pas als je dat niet kan moet een groen epidemie-blokje in deze stad neerleggen. En dan zijn we toch weer terug op bekend terrein. In elke stad mogen namelijk maar 3 epidemie-blokjes liggen. Als er een vierde bij komt, dan is er onmiddellijk een uitbraak waarbij een je bij elke aangrenzende stad een voorraad-blokje weg moet halen en als dat niet kan natuurlijk een epidemie-blokje moet plaatsen. En tsja, daarmee kan ja natuurlijk ook weer een uitbraak creëren. Het slechte nieuws is dat zodra je een groen epidemie-blokje op het bord moet leggen je ook een stapje moet zetten op het zogenaamde Incidenten-track. Dit track is maar 8 stapjes lang. En inderdaad: als je op het laatste vakje komt heb je onmiddellijk verloren.

Je wint het spel door de gevraagd hoeveelheid objectives te vervullen (dit verschilt per scenario). Je verliest het spel op het moment dat je aan het eind van het Incident-track komt doordat er te veel zieken op het bord zijn gekomen of doordat het player-deck is uitgeput.

Aan het eind van ieder spel moet je nog een aantal acties doorlopen. Ik kan nog niet helemaal volgen wat hier staat en vermoed dat dat duidelijker zal worden tijdens het eerste echte scenario. Je moet in ieder geval soms nog een Legacy-kaart (of misschien wel meerdere) lezen en afhandelen. Ook zijn er nog ander soortige kaarten waar je soms nog wat mee moet (Turning Point kaarten en Infection Deck kaarten). Maar het goede nieuws is dat je aan het eind van ieder spel ook nog een aantal upgrades mag kiezen. In Season 1 mocht je standaard 1 upgrade kiezen. In Season 2 hangt het aantal upgrades dat je mag kiezen af van het aantal steden dat met elkaar verbonden is. Je krijgt dan een aantal punten die je vervolgens mag uitgeven aan verschillende upgrades. Zo kan je karakters upgraden, een city-kaart upgraden, een infectie-kaart aanpassen of het bevolkingsaantal van een stad verhogen. Het lijkt er op dat er in deze fase nog meer te kiezen is. Ik denk dat je daarbij misschien ook kan kiezen tussen hoe goed de upgrades zijn (hoe beter, hoe duurder en hoe minder je er dus van kan pakken). Dit zou wel eens hele interessante keuzes op kunnen leveren.

Season 1 begon als gewone Pandemie, maar werd al snel door de eerste Legacy-veranderingen op zijn kop gezet. Season 2 begint al niet als Pandemie (al gebruikt het wel de structuur van het spel), maar zal vast ook binnen de kortste keren beginnen te veranderen. Ik heb er echt reuze veel zin in. Ik verwacht dat de makers weer een spannend verhaal voor ons bedacht hebben dat we spelenderwijs gaan ontdekken. Tijdens het ontdekken van de wereld zullen uit de zwarte doosjes vast af en toe verrassingen komen die ons helpen, maar vast ook regelmatig zaken die het spel lastiger maken. Zodra ik het spel een paar keer gespeeld heb, zal ik jullie (spoiler-vrij) laten weten hoe het me bevalt. Wordt dus vervolgd!

dinsdag 10 oktober 2017

Of Dice and Men

Tijdens mijn lunchpauze loop ik regelmatig een rondje loop door Den Haag. Tijdens deze wandelingetjes loop ik soms ook even bij de American Bookstore naar binnen. Zij hebben een heel klein hoekje met wat spellen en ik vind het altijd leuk om te kijken wat ze hebben (al zit er eigenlijk bijna nooit iets echt interessants bij). De laatste keer dat ik bij de American Bookstore was, viel mijn oog op een boek met een prachtige dobbelsteen op de kaft en met een wel een hele grappige titel: Of Dice and Men.

Deze titel is duidelijk een verwijzing naar de novelle Of Mice and Men van Steinbeck. Ik heb dit boek nooit gelezen, maar volgens wikipedia is het een boek dat gaat over vriendschap en kameraadschap (ik neem me hierbij voor om dit boek binnenkort eens te gaan lezen). De titel van dit boek is op haar beurt weer een verwijzing naar een gedicht van Robert Burns dat "To a Mouse" heet. In dit gedicht staat de zin “de best bedachte plannen van muizen en mensen lopen vaak mis”. Het gedicht wijst er op dat mensen en muizen beide onderworpen zijn aan het noodlot. En laat een dobbelsteen nou een mooie metafoor zijn voor dit noodlot.

De ondertitel van Of Dice and Men is “The story of Dungeons & Dragons and the people who play it”. Het boek is geschreven door David M. Ewalt die overdag een serieuze journalist is, maar ’s nachts transformeert in een level fifteen cleric tijdens epische Dungeons & Dragons avonturen. Nou ben ik geen D&D speler, maar heb ik wel veel plezier beleefd aan spin-offs van dit speltype (denk aan Dungeons & Dragons het bordspel of Lords of Waterdeep). Anyway, ik stond in no time met dit boek bij de kassa en las terwijl ik mijn bammetjes achter mijn bureau op at al de eerste paar pagina’s. En dat beviel zo goed dat het boek binnen een paar dagen uit was.

Voor wie het niet kent, Dungeons & Dragons is een role-playing game. Een persoon is de Dungeon Master (spelleider) die aan een groepje andere spelers een heldhaftig verhaal vertelt dat zich afspeelt in een soort middeleeuwse fantasy setting. De andere spelers kiezen een rol (bijvoorbeeld cleric, dwerg of elf) en spelen de hoofdrol in het verhaal van de Dungeon Master. De spelers beslissen zelf wat hun karakters in het verhaal doen en de Dungeon Master vertelt vervolgens welk effect hun keuzes hebben. De karakters hebben verschillende eigenschappen op verschillende niveaus (levels). Het is slim om de karakters acties te laten uitvoeren die passen bij hun eigenschappen en levels. Zo zal een dwerg vast meer kracht hebben dan een elf en is het dus slimmer om een dwerg een deur in te laten trappen als dat nodig is. In Dungeons & Dragons moet heel veel met dobbelstenen gegooid worden om te controleren of acties die gekozen zijn ook slagen. Zo is de deur misschien wel 12 sterk, heeft de dwerg een kracht van 4 en moet hij met zijn dobbelstenen dus nog minimaal 8 gooien om de deur open te krijgen.

In het boek Of Dice and Men neemt de schrijver je mee op zijn eigen ontdekkingstocht naar de oorsprong van Dungeons &  Dragons. Hij gaat daarbij zowel in op de creatieve kant van het spel (wie heeft welke elementen aan het spel toegevoegd) als op de zakelijke kant (hoe gingen de bedenkers van het spel om met het leiden van een bedrijf). Ook beschrijft hij hoe de populariteit van D&D door de verschillende creatieve keuzes tot grote hoogte steeg, weer terugviel en weer toenam. Ook gaat hij in op de impact van Dungeons & Dragons op andere spellen, computerspellen en andere spelers. Door dit verhaal heen weeft hij zijn eigen D&D-geschiedenis. Hij vertelt wat het spel voor hem betekende tijdens verschillende momenten in zijn leven. En dat vult hij aan met voorbeelden van avonturen die hij met zijn vrienden heeft beleefd aan de D&D-tafel.

Het boek leest als een trein en je wordt echt meegenomen in verhalen over hoe hij de informatie voor dit boek heeft verzameld, de geschiedenis van het spel en zijn eigen relatie tot D&D. Ik heb regelmatig hardop zitten lachen om het boek. Aan de ene kant neemt hij het hele D&D-gebeuren heel serieus, maar aan de andere kant schaamt hij zich soms ook wel een beetje voor hoe ver zijn liefde voor dit spel gaat en dat beschrijft hij vervolgens met veel liefdevolle humor. Ik zal één voorbeeld geven. Hij is een keer naar een speciaal wargames-weekend geweest omdat dat één van de inspiratiebronnen voor D&D is geweest en hij vindt dat hij dat ook een keer geprobeerd moet hebben. Hij doet mee aan een Napoleontische veldslag en vindt er niet heel veel aan. Nadat hij de spelleider bedankt heeft beschrijft hij zijn vertrek als volgt: “I traced a march column across the parking lot, unlimbered my car, and send two hundred horses down the left flank of the Pennsylvania Turnpike”. Ik vind dat echt een prachtige zin en moest er heel hard om lachen.

Wil Wheaton heeft een keer een prachtige speech gegeven over waarom het geweldig is om een nerd te zijn. Voor hem is wat nerds met elkaar verbindt dat ze op dezelfde intense manier van dingen houden die de meeste mensen een beetje raar vinden (zie hier voor zijn blog hierover , inclusief een link naar het youtube filmpje). 

David M. Ewalt houdt ontegenzeggelijk op een nerdy manier van Dungeons & Dragons. Ik deel zijn passie voor D&D niet, maar ik houd dan weer wel op diezelfde manier van bordspellen (en als jij dit leest, jij waarschijnlijk ook). Veel mensen vinden het raar dat bordspellen spelen een hobby is en omdat ik dat weet vind ik het soms ook lastig om openlijk te zeggen dat ik een passie heb voor spellen, ik een inloopkast met een kleine 500 spellen heb en dat ik af en toe dagen vrij neem om de hele dag spellen te spelen. Mensen kijken je soms toch een beetje aan alsof je niet helemaal wijs bent.  Ik heb daarom met plezier en herkenning gelezen over de manier waarop hij Dungeons & Dragons op een voetstuk plaatst en vertelt waarom het spel belangrijk is voor hem en voor vele anderen. Ook als je dus niet bijster geïnteresseerd bent in Dungeons & Dragons, is dit boek als spellenliefhebber een aanrader omdat het in de kern gaat over de manier waarop spellen een rol in ons leven spelen en over de vriendschap en kameraadschap die we ervaren als we spellen doen met gelijkgestemden. En daarmee zijn we weer terug bij Of Mice and Men. 

maandag 9 oktober 2017

Spiel 2017, de voorbereiding (deel 6)

Op Spiel komen niet alleen nieuwe spellen uit, maar natuurlijk ook uitbreidingen. Ook daar zitten er een paar tussen die me interesseren.

Vorig jaar bracht Friedemann Friese Fabelsaft op de markt. Dit is een leuk familiespelletje waar je gebruik moet maken van de verschillende combinaties van kaarten die op tafel liggen om de juiste combinaties van fruit te verzamelen om er een lekker drankje van te maken. Helaas vind ik dit spel leuker dan Niek en krijg ik het dus niet zo vaak op tafel als ik zou willen. Dat is dan ook meteen de reden waarom ik deze uitbreiding  (the lime expansion)  waarschijnlijk niet ga kopen, ook al zou ik het alleen al voor de prachtige en grappige plaatjes op de kaarten wel willen doen. Het is dus de vraag of de ratio of mijn lekkere trek het wint….

Vorig jaar heeft Isle of Skye de prestigieuze Kennerspiel des Jahres gewonnen. En dus wordt er dit jaar een uitbreiding (Journeyman) voor dit leuke biedspelletje uitgebracht. Deze uitbreiding introduceert nieuwe spelerbordjes waar je je ontwikkeling op een aantal gebieden (kracht, voorspoed en populariteit) gaat bijhouden. Daarnaast gaat er een pion over het bord lopen waarmee je de voordeeltjes moet activeren die bij het bereiken van bepaalde niveaus horen. Ik hoop dat het spel niet te topzwaar door deze toevoegingen wordt, maar zou het graag willen proberen.

Voor Escape Room the Boardgame komt op Spiel een uitbreiding uit met daarin twee scenario’s (Virtual Reality). Deze uitbreiding maakt gebruik van een 3D-bril. Ik ben erg gecharmeerd van deze serie Escaperoom-spellen dus deze uitbreiding ga ik zeker kopen. Ik wil alleen dan wel de Nederlandse versie en die is vast niet te koop op Spiel, maar mocht hij er toch zijn dan gaat hij blind mee naar huis.

Ook voor de escaperoom-variant Unlock komt een uitbreiding uit. Ik heb het basisspel echt met heel veel plezier gespeeld in het spellencafé in Haarlem. Dit smaakte zeker naar meer. Deze uitbreiding staat dus ook hoog op mijn wensenlijstje. Maar ook hier geldt dat ik liever de Nederlandse editie wil.

Ik vind Concordia een heel leuk spel, maar speel het niet vaak genoeg om er een uitbreiding van te hoeven hebben. Maar dit jaar komt er een uitbreiding met aan de ene kant Egypte en aan de andere kant Kreta op de markt ( Aegyptus / Creta). Het schijnt dat het Kreta-bord heel goed tot zijn recht komt met 2 spelers. En tsja, een Egypte-thema gaat hier in huis er ook altijd in als koek. Deze uitbreiding ga ik dus zeker kopen.

Voor Terraforming Mars zijn zelfs twee uitbreidingen te koop. De Hellas en Elysium uitbreidingen bestaat uit een nieuw dubbelzijdig bord met nieuwe milestones en awards. De andere uitbreiding heet Venus Next en deze bevat vooral nieuwe projectkaarten met daarnaast nog wat andere dingetjes (zoals een apart Venus-bord, nieuwe corporation cards en nieuwe milestones). Rationeel gezien heb ik deze uitbreidingen niet nodig. Ik kan het basisspel namelijk nog heel vaak spelen voor het in herhaling gaat vallen. Maar ja, het vlees is zwak. Ik ben namelijk wel heel nieuwsgierig naar deze uitbreidingen. Ik sluit daarom niet uit dat ik voor de bijl zal gaan.

Een uitbreiding die zeker mee naar huis zal gaan is Cities of Splendor. Niek en ik hebben Splendor echt grijs gespeeld. Maar we zijn er nu wel een beetje klaar mee. Ik hoop dat deze uitbreiding weer wat extra speelplezier in Splendor kan stoppen. De uitbreiding bevat vier verschillende modules die je aan het spel kan toevoegen waardoor het iedere keer net een beetje anders wordt.




zondag 8 oktober 2017

Spiel 2017, de voorbereiding (deel 5)

De laatste tijd ben ik regelmatig The Fox in the Forrest tegen gekomen op lijstjes met “het beste spel dat ik de afgelopen maand speelde”. Tel daarbij op dat het een tweepersoonsspel is, een slagenspel is en er mooi uitziet. Het is een slagenspelletje met bijzondere kaarten waarmee je het spel op zijn kop kan zetten (bijvoorbeeld zodat je een slag die je verloren had alsnog wint). Dit zal geen duur spelletje zijn (volgens BGG 13 euro), dus daar durf ik wel een blinde gok mee te nemen.

Dreamscape trok mijn aandacht met zijn looks. Het is een spel waar je kaarten moet verzamelen in bepaalde combinaties waarmee je je eigen doelen en algemene doelen moet proberen te bereiken. Er zijn veel spellen die je op die manier kan beschrijven dus het is onmogelijk om hieruit op te maken of het een droomspel is of een nachtmerrie. Ik houd mijn ogen voor de zekerheid nog maar even open.

Kamasutra is een spel dat ik mezelf niet zie spelen (ik ben niet zo lenig), maar wat ik misschien wel ga kopen. Het is een soort volwassen variant van Twister van Bruno Faidutti met een boodschap. Zijn boodschap met dit spel is dat je seks niet te serieus moet nemen (soms wel, maar niet altijd) en dat je zeker regimes of religies niet de baas moet laten spelen over seksualiteit (zie hier zijn blog over dit spel). In deze partygame trek je kaartjes met daarop standjes uit de Kamasutra. Vervolgens blaas je een ballon op en doe je die tussen jouw kruis en die van een ander terwijl je het betreffende standje nadoet en probeer je de ballon te laten knappen. Wie daar als eerste in slaagt wint. Ik kan me voorstellen dat dit spel heel geschikt is voor studentenfeestjes waar genoeg drank gevloeid heeft om de gêne te onderdrukken. In eerste instantie was er geen uitgever te vinden die dit spel wilde uitgeven, maar gelukkig is er toch een uitgever overstag gegaan. Met de juiste groep zorgt dit spel vast voor veel plezier.

Zoch slaagt er regelmatig om leuke, mooie familiespellen op de markt te brengen. Op Spiel presenteren ze Chickwood Forrest. Op dit moment is het enige wat over dit spel bekend is dat het “a card game for those who want to scout castles, grab loot, and give alms in order to earn glory” is. Daar kan ik natuurlijk niet zo veel uit afleiden. Tijdens de beurs komt er vast geleidelijk meer informatie beschikbaar en wie weet kan ik het spel zelfs proberen. Zoch is wel goed, maar ook weer niet zo goed dat ik hun spellen blind wil kopen.


En dan het laatste spel op mijn lijstje. Voor wie dit blog een beetje volgt, weet wat er nu gaat komen: Pandemic Legacy het tweede seizoen. Dit spel staat nog niet op de lijst op BGG, maar ik kan me toch niet voorstellen dat het niet op Spiel te krijgen is. Dit spel gaat verder waar seizoen 1 geëindigd is en ik kan niet wachten tot ik het verhaal ook weer op kan pakken. Als het spel te koop is, gaat het mee naar huis. Mijn collega’s (waar ik seizoen 1 mee speelde) staan ook al te trappelen tot we verder kunnen spelen. Het zal dan vast ook niet lang duren voor het spel op tafel staat. 
x